Kaapstad. - Die slawe wat aan die 1808-opstand deelgeneem het, was die eerste vryheidsvegters in Suid-Afrika, het ’n bekende historikus die naweek hier gesê.

Prof. Jatti Bredekamp, uit­voe­rende hoof van Iziko-museums, het dié stelling Saterdag gemaak ná ’n herdenking van die opstand op 27 Oktober 1808. Vandag is dit presies 200 jaar gelede.

“Volgens hofstukke by die Kaapse argiewe in Roelandstraat het slawe in die opstand aangedui dat hulle hul vryheid wil opeis.

“Daarom kan na hulle verwys word as die eerste vryheidsvegters,” het hy gesê.

Prof. Nigel Worden, historikus en navorser aan die Universiteit van Kaapstad, het ge­sê die opstand is ’n goeie voorbeeld van massaweerstand: “Dit was revolusionêr en noemenswaardig. Hulle het teen die bestaande orde opgestaan.”

Bredekamp het gesê daar behoort jaarliks ’n bewussyn gekweek te word om die opstand te herdenk.

“Daar word ook beplan om dit prominent in die skoolkurrikulum in te bring,” het hy bygevoeg.

Die slawe Louis van Mauritius, Abrahams van de Kaap en Adonis het in 1808 na plase in die Swartland en Koeberg gegaan en sowat 340 slawe en Khoi-Khoi-diensknegte gewerf.

“Op die plase het hulle onder meer aan slawe gesê om nie meer vir die masters (plaasboere) ‘u’ te sê nie, maar ‘jij’.”

Die slawe het sowat 30 graanplase oorgeneem, waar hulle ook die rolle van hul meesters uitgebeeld het.

“Hulle het ook aan die masters (wat hulle op die plase gevange geneem het) beveel om hul hoede af te haal om hulle (die slawe) te groet.”